eigen regie ouderenzorg

Bewoners en medewerkers samen in actie voor eigen regie

Jolande van Loon doet onderzoek naar eigen regie bij mensen met een somatische aandoening in het verpleeghuis. Jolande is science practitioner bij De Academische Werkplaats Ouderen vanuit De Wever.

 

Achtergrond

Ouderen die in een verpleeghuis wonen vanwege een somatische aandoening kunnen beperkt zijn in hun eigen regie. Eigen regie is zelf kunnen beslissen hoe je je leven wil leiden en deze besluiten kunnen uitvoeren. Mensen met een somatische aandoening kunnen meestal zelf beslissen hoe ze hun dag indelen of wat ze belangrijk vinden in hun leven. Maar door de somatische aandoening kunnen ze zo’n besluit niet altijd zelf uitvoeren.

 

Doel

Doel van dit onderzoek was om met een participatieve aanpak de eigen regie van ouderen te versterken. Een participatieve aanpak houdt in dat ouderen en medewerkers van een afdeling samen acties bedenken om eigen regie te versterken en deze oppakken. Deze acties zouden moeten helpen om ouderen meer eigen regie te laten ervaren. Een actie die goed werkt, kan blijvend worden ingevoerd op de afdeling. Ook kan zo’n actie uitgedragen worden naar andere afdelingen.

 

Onderzoeksvraag

Welke processen die optreden bij een participatieve aanpak van ouderen en medewerkers  op de afdeling, dragen bij aan het versterken van eigen regie?

 

Hoe gingen we te werk?

Vijf ouderen en een partner van een oudere kwamen iedere twee weken bij elkaar. Zij deelden ideeën over hoe eigen regie op de afdeling volgens hen versterkt kon worden. Een keer per maand sloten er vijf medewerkers van de afdeling aan. Ouderen en medewerkers besloten samen welke ideeën zij wilden uitproberen op de afdeling: de acties. Dat deden ze meer dan een jaar. Ze gebruikten allerlei creatieve werkvormen om samen in gesprek te gaan over de uitgeprobeerde acties en of dit bijdraagt aan eigen regie. De onderzoeker was steeds aanwezig om het gesprek te leiden.

 

Resultaten

We weten nu dat het belangrijk om randvoorwaarden te creëren om ouderen en medewerkers in gesprek te laten gaan. Zo moet er een vast moment gepland worden. Een begeleider van zo’n gesprek is ook belangrijk. Het helpt ook om creatieve werkvormen te gebruiken om aan elkaar uit te leggen wat eenieder vindt. Als het gesprek op deze manier wordt gevoerd, komen ouderen met, soms verrassende, voorstellen. Twee voorbeelden van acties die ouderen voorstelden zijn:

1.       Een extra knop bij de lift om er met een grote elektrische rolstoel bij te kunnen. Zo kunnen ouderen zonder hulp naar een andere verdieping of naar de uitgang.

2.       Zelf, als bewoner, afspraken kunnen maken met de tandarts. Zodat ze niet afhankelijk zijn van een medewerker voor zo’n afspraak.

We weten nu dat het voor ouderen en medewerkers een leerproces is om samen het gesprek aan te gaan. De rol van zorgvrager en zorgverlener verandert tijdens gesprekken: ze worden samenwerkingspartner. Zij gaan steeds meer samen zoeken naar meer mogelijkheden voor eigen regie.

 

Tot slot weten we nu dat het best lastig is om te benoemen wat ieder onder eigen regie verstaat. Deelnemers dachten te weten wat ze verstonden onder eigen regie. Maar na een jaar vroegen ze zich af of ze het wel over hetzelfde hadden en gingen ze met elkaar verdiepen wat eigen regie nu eigenlijk is.

 

Conclusie en aanbeveling

De samenwerking, die we in het actieonderzoek tussen ouderen en medewerkers zagen ontstaan, is essentieel. Als ouderen betrokken worden, kunnen ze meedenken en meebeslissen over, en meewerken aan wat zij belangrijk vinden om eigen regie te versterken. Een gesprek tussen ouderen en medewerkers zou bijvoorbeeld met regelmaat in geplande huiskamerbijeenkomsten gevoerd kunnen worden. Aan de hand van thema’s en onder begeleiding van een gespreksleider kan het gesprek gaan over het versterken van eigen regie.

 

Ben je benieuwd naar het Engelstalige artikel? Dit artikel wordt eind 2024 geplaatst in het tijdschrift: Journal of Participatory Research Methods