Zonder vertaling naar de praktijk is maatschappelijk relevant onderzoek zinloos

Door prof. dr. Katrien Luijkx

Hoogleraar Mensgerichte ouderenzorg en maatschappelijke impact

Als je maatschappelijk relevant onderzoek doet, is de vertaling naar de praktijk een noodzakelijke stap. Alleen dan kan de praktijk profiteren van het onderzoek. Dat de praktijk er beter van wordt is toch het hele idee achter maatschappelijk relevant onderzoek?

Een voorbeeld: in verpleeghuizen lijken gesloten deuren veiligheid te garanderen. Als bewoners met dementie binnen blijven, voorkomen we dat ze verdwalen. We voorkomen dat ze oversteken zonder te kijken. Dat ze in aanraking komen met mensen met slechte bedoelingen. Ga zo maar door. Logisch dus, dat sommige mensen zeggen: het is veel veiliger om een bewoner met dementie niet alleen naar buiten te laten gaan.

Daar denk ik anders over. Waarom? Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat bewoners met dementie die wel naar buiten kunnen een betere gezondheid hebben. Bewegingsvrijheid is een belangrijk aspect van menselijke waardigheid. Het is onmenselijk om mensen zonder goede reden op te sluiten. Dat is ook wat in de wet zorg en dwang is vastgelegd.

Vanuit goede bedoelingen, in verband met veiligheid van bewoners, blijven in verpleeghuizen nog heel regelmatig deuren voor bewoners gesloten. Soms voor enkele bewoners. Maar vaak ook voor alle bewoners.

Hoe kan dat nu? Wetenschappelijke onderzoek heeft toch aangetoond dat de deuren van verpleeghuizen beter open kunnen?

Zeker. Maar ook al weten we wat goed is, de praktijk veranderen is niet zo eenvoudig. Daarom is het belangrijk dat we wetenschappelijk onderzoek vertalen naar de praktijk. Dat we bruikbare handvatten ontwikkelen die helpen om de verandering te realiseren.

Dit voorbeeld laat zien dat maatschappelijk relevant onderzoek doen niet voldoende is. Om de praktijk ook echt in beweging te brengen, moeten we de resultaten van wetenschappelijk onderzoek vertalen naar de praktijk. Dat is noodzakelijk, maar niet vanzelfsprekend.

Ik ben ervan overtuigd dat er professionals zijn die beter zo’n praktijkvertaling kunnen maken dan de gemiddelde wetenschappelijk onderzoeker. Daarom ben ik blij met onze valorisatie-experts. Zij zijn van het begin af aan op de hoogte van het onderzoek. Vanuit hun expertise voeden zij het onderzoek door steeds aandacht te vragen voor wat de praktijk nodig heeft om met dit onderwerp aan de slag te gaan.

Bij het maken van een praktijkvertaling betrekken we natuurlijk ouderen, naasten, zorg- en onderwijsprofessionals. Zij weten uit ervaring het beste hoe de praktijk in elkaar zit. Hun expertise is daarom cruciaal. Co-creatiesessies zijn in principe altijd onderdeel van het traject waarin inhoud en vorm bij elkaar komen en waarin we uiteindelijk toewerken naar een product, scholing of werkwijze. Al blijft het vertalen van onderzoeksresultaten naar de zorgpraktijk altijd maatwerk.

De afgelopen jaren vertaalden wij resultaten van ons onderzoek naar de praktijk van de ouderenzorg in verschillende vormen. Zo maakten we bijvoorbeeld een spel over intimiteit en seksualiteit in verpleeghuizen, educatieve video’s over eigen regie in het verpleeghuizen, workshops voor mbo-studenten, een kalender, een interactieve video, een praatplaat.

Zo zorgen we ervoor dat ons maatschappelijk relevante onderzoek gebruikt wordt in de ouderenzorg en bijdraagt aan meer mensgerichte ouderenzorg.