De start van iets nieuws is mooi, maar brengt ook volop uitdagingen met zich mee. Hoe pak je het aan? Wat als het onderweg moeilijk wordt? En wat als het niet slaagt? De antwoorden op deze vragen, of het ontbreken ervan, zijn voor sommigen misschien redenen om er niet aan te beginnen. Mij weerhoudt het er niet van om met iets nieuws te beginnen. Ik word juist enthousiast van die uitdagingen. Ik heb het over het experimenteren met nieuwe onderzoeksmethoden.
In 2023 ontstond het idee voor het allereerste ontwerpgerichte wetenschappelijke onderzoek binnen de Academische Werkplaats Ouderen. Bij deze benadering draait het om het ontwerpen en testen van oplossingen. Dat past uitstekend bij ons motto: Wetenschap in de praktijk voor mensgerichte ouderenzorg. Ik kon dus ook niet wachten om hiermee aan de slag te gaan.
We vonden ruimte voor een vacature voor een ontwerpend onderzoeker op het onderwerp eigen regie van verpleeghuisbewoners. Een belangrijk onderwerp in de verpleeghuiszorg waarnaar al aardig wat sociaal wetenschappelijk onderzoek is gedaan, door onszelf en door anderen. Die input kunnen we goed gebruiken bij dit ontwerpgericht wetenschappelijk.
Ik realiseerde me dat ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek een andere aanpak en expertise vergt dan het onderzoek dat voor ons, als sociale wetenschappers, gebruikelijk is. Gelukkig voegde Eveline van Zeeland zich bij het team. Zij is als Assistant professor Value Creation and Design expert op het gebied van ontwerpgericht onderzoek en design thinking. Zij bezit een schat aan waardevolle ervaringen voor dit experiment en – ook niet onbelangrijk – een aanstekelijk enthousiasme. Samen selecteerden we de beste kandidaat: ontwerpend onderzoeker Bibi van der Meulen.
Een terechte vraag, want ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek naar eigen regie van verpleeghuisbewoners is niet makkelijk. Het proces is niet lineair, maar creatief. Vanuit nieuwsgierigheid kan het alle kanten op, waardoor je aan het begin nog niet weet waar je gaat eindigen. Dat kan chaotisch voelen, maar dit dient absoluut een doel: tastbare, bruikbare producten voor de zorgpraktijk.
We verdiepten ons in de eigen regie van verpleeghuisbewoners. Dit onderwerp brengt diverse uitdagingen met zich mee. Eén oplossing bleek dan ook niet genoeg om eigen regie voor verpleeghuisbewoners te stimuleren. Studio Eigen Regie bestaat uit drie producten die direct bruikbaar zijn voor de zorgpraktijk.
Bijna 100 ouderen, zorgprofessionals, naasten, managers, behandelaren en vrijwilligers deden mee aan de verschillende fasen van het onderzoek. Van probleemdefinitie tot ideeën bedenken en het testen en verbeteren van prototypes. De samenwerking tussen onderzoekers en valorisatie-experts heeft ervoor gezorgd dat de producten mooi en prikkelend zijn. Ze kloppen inhoudelijk met de meest recente inzichten uit wetenschappelijk onderzoek één zijn tegelijkertijd ook aantrekkelijk voor de praktijk.
Daarover hoeven we ons niet meer druk te maken. Mijn vermoeden bleek juist: ontwerpgericht onderzoek blijkt van grote meerwaarde voor de verpleeghuiszorg. En de producten helpen zorgprofessionals om de inzichten uit wetenschappelijk onderzoek in hun dagelijks handelen te integreren. Kijk bijvoorbeeld naar de Opschudkaarten, een tastbaar onderdeel van Studio Eigen Regie. Met deze kaartenset ontdekken zorgprofessionals op een leuke, interactieve manier hoe het voelt om geen eigen regie te hebben. De opdrachten zetten je aan het denken, nodigen uit tot goed gesprekken en helpen je om meteen in actie te komen.
Naast een prikkelende inhoud zijn de kaarten goed vormgegeven en zitten in een heel mooi doosje. Het is een feest om ze uit te pakken, te bekijken en te gebruiken. Als je de Opschudkaarten en Studio Eigen Regie eenmaal hebt gezien, begrijp je het vast: ik ben fan van ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek.
