Op vrijdag 7 maart organiseerden wij het symposium ‘Alcohol en roken, laten we het erover hebben’. Het onderzoek van Lisette de Graaf naar alcohol- en tabaksgebruik in de intramurale ouderenzorg stond daarbij centraal. Tijdens dit interactieve symposium bekeken we het thema alcohol en roken in het verpleeghuis vanuit de bewoner, de naaste en de zorgprofessional. Titus van den Eijnden leidde de ochtend als dagvoorzitter.
Dat er veel dilemma’s spelen rondom alcohol en roken in het verpleeghuis bleek al direct bij de ontvangst. Theatermakers Anne Nusselder en Annelies Kaan liepen rond tussen het binnenkomende publiek als moeder en haar volwassen dochter. Moeder wilde graag een sigaret roken en vroeg aan meerdere aanwezigen er haar één te geven. Wat zou jij doen?
Deze vraag stelde Anne later aan ook de zaal. ‘Als iemand me dit op straat zou vragen gaf ik die sigaret wel, maar in een verpleeghuis niet’, zei iemand in de zaal. Dat het antwoord op de vraag anders kan zijn als je hem als een bewoner, naaste of zorgprofessional beantwoordt, ontdekten de aanwezigen daarna zelf.
Stel je voor: je moeder blijkt haar medicijnen elke dag weg te spoelen met een slok wijn. Zelf vindt ze dat dit moet kunnen. Maar haar dochter reageert vol ongeloof als ze daar achter komt. Wat is jouw eerste gedachte als bewoner, naaste of zorgprofessional? En wat vind je belangrijk? Gezond leven, kwaliteit van leven voor een bewoner of juist eigen regie?
De oefening van de theatermakers maakte duidelijk hoe gevoelig het onderwerp ligt en hoe ingewikkeld het is. Dit bleek ook nog eens uit de presentatie van Katrien Luijkx. Zij legde uit waar je op moet letten bij het verlenen van mensgerichte ouderenzorg als het gaat om alcohol en roken. Hierbij gaf ze onder meer uitleg over de zelfscan mensgerichte ouderenzorg, een instrument waarmee zorgprofessionals in kaart kunnen brengen op welke aspecten van mensgerichte zorg ze zich kunnen ontwikkelen.
Het belangrijkste punt uit de presentatie van Katrien was het belang van het gesprek tussen bewoner, naaste, zorgprofessional en organisatie. Hierover praatte Katrien na haar presentatie door met zorgprofessionals Addy van Lieshout (Begeleider Daginvulling bij De Wever) en Suzan van Liempd (beleidsmedewerker bij Mijzo) tijdens een panelgesprek.
Elleke Landeweer, universitair hoofddocent Zorgethiek aan de Universiteit van Humanistiek, ging in op de morele dilemma’s rondom alcohol en roken in de praktijk. Want waarom mag een bewoner eigenlijk niet altijd zelf bepalen of hij/zij alcohol drinkt of rookt? Normen en waarden zoals veiligheid, gezondheid, menswaardigheid en autonomie spelen mee. Kies je voor het één, dan kun je in conflict komen met het ander. Een moreel beraad light, bijvoorbeeld CURA, kan helpen om bij een morele vraag stil te staan.
Als laatste programmaonderdeel presenteerde Katrien een nieuw product: de interactieve video over alcohol en roken. Je bekijkt de video vanuit de bewoner, de naaste en de zorgprofessional. Je kiest zelf hoe het verhaal verder gaat. Deze video is op dit moment in ontwikkeling en komt later in 2025 beschikbaar voor de zorgpraktijk en het onderwijs.
Wil je op de hoogte blijven over de interactieve video? Volg ons op LinkedIn, Facebook en/of Instagram.
Op de onderzoekspagina van Lisette lees je meer over haar onderzoek.
Download de presentatie van het symposium
