Co-creatie: van wetenschap naar concrete oplossingen

Door prof. dr. Katrien Luijkx
Hoogleraar Mensgerichte ouderenzorg en maatschappelijke impact

Lange wetenschappelijke artikelen. Je weet wel: die Engelse peer reviewed artikelen die zelfs voor de fanatiekste studenten, docenten en zorgprofessionals ingewikkeld zijn om te lezen. Waarin de vertaling naar de zorgpraktijk eigenlijk altijd mist. Terwijl die zó belangrijk is om mensen in de ouderenzorg te kunnen helpen.

Want, hoe zorgen we ervoor dat de ouderenzorg kan leren van ons onderzoek? Tijd om een sprong in het diepe te wagen: bij de Academische Werkplaats Ouderen gingen we voor een andere aanpak. Niet in de schoolbanken, maar met co-creatie in het evenement De Werkplaats. Waar je kunt ervaren, discussiëren, leren en kennis kunt delen. Met creatieve werkvormen vertalen we samen met studenten, zorgprofessionals, ouderen en onderzoekers onderzoeksresultaten naar de zorgpraktijk. Het resultaat? Concrete producten voor zorgprofessionals.

In elke editie behandelen we een ander onderwerp. In de opzet borduren we voort op voorgaande jaren. Het evenement is soms groot en soms klein, en altijd afgestemd op wat het onderwerp vraagt. Twee voorbeelden.

Het spel InTeam werd werkelijkheid na een creatieve en interactieve Werkplaats over intimiteit en seksualiteit bij verpleeghuisbewoners met dementie. Dit spel is bedoeld om dit thema bespreekbaar te maken. Zorgprofessionals gingen in groepjes aan de slag. Op basis van de onderzoeksresultaten bedachten ze met veel energie verschillende manieren om het thema uit de taboesfeer te halen. Dat bracht ons een ‘shitty prototype’. Dit is nog geen gepolijst eindproduct, maar wel een heel goed idee. Door er in verschillende sessies met zorgprofessionals, studenten, valorisatie-experts en onderzoekers aan te werken en het in de praktijk te testen werd het een spel dat nu in verpleeghuizen gebruikt wordt.

Ouderen die in een verpleeghuis wonen ervaren vaak weinig eigen regie. Tijdens een Werkplaats over dit thema wilden we onze deelnemers dat zelf laten ervaren. Zodra ze binnenkwamen, lieten we de helft hun eigen gang gaan. De andere helft stuurden we volledig. We begeleidden hen naar de kapstok, waar wij hun jas ophingen. We brachten ze naar een door ons uitgekozen plek aan tafel. Ze mochten zelf kiezen uit koffie of thee, maar de melk en suiker roerden wij erdoorheen. Toen de groepen weer bij elkaar kwamen, ontstond het gesprek over eigen regie vanzelf. Zij gingen een hele dag aan de slag, met als uiteindelijk resultaat de prikkelende kalender ‘Eigen Regie’. Deze is inmiddels te vinden in de teamkamers van verpleeghuizen door heel Nederland.

Dit najaar organiseren we De Werkplaats: Ben ik in beeld? Deze editie delen we op in vier bijeenkomsten. Spelenderwijs nemen we het wetenschappelijke onderzoek over toezichthoudende domotica onder de loep en werken toe naar een concreet product. In iedere sessie bouwen we verder op de resultaten van de vorige.

Ik ben enthousiast en gebruik creatieve werkvormen in bijna alles wat ik doe. In introductiebijeenkomsten bijvoorbeeld. Daar kiezen studenten een associatiekaart om zichzelf mee voor te stellen en hun studieverwachtingen te delen. Of in een brainstormsessie met andere hoogleraren, waarin we door te tekenen meer visualiseren en er verrassende ideeën ontstaan.

Dus pak eens pen en papier. Teken erop los, schrijf, experimenteer, deel je kennis, werk samen en ervaar de kracht van co-creatie. Zo vertalen wij lange wetenschappelijke artikelen in praktijkgerichte oplossingen en krijgen onze onderzoeken veel meer betekenis voor de ouderenzorg. Want daar doen we het voor.