In verpleeghuizen hebben ouderen, net als ieder ander, de behoefte om gehoord en gezien te worden. De lesmodule ‘Vertel eens! Leren van verhalen’ van Academische Werkplaats Ouderen speelt hierop in. Studenten leren door deze module om goed te luisteren naar de verhalen van bewoners, zodat ze beter begrijpen wat deze ouderen nodig hebben in hun zorg. Deze aanpak helpt om de zorg mensgerichter te maken.

Het belang van luisteren

Luisteren lijkt eenvoudig, maar in de drukte van de zorg kan dit nog best een uitdaging zijn. De lesmodule leert studenten niet alleen om te luisteren, maar ook om hun zorg te verbeteren door informatie uit gesprekken met bewoners te gebruiken. Dit is belangrijk omdat aandachtig luisteren niet alleen zorgt voor betere zorg, maar ook omdat bewoners zich daardoor meer gezien en gehoord voelen.

Hoe leren studenten?

De module is opgebouwd rond zes lessen en een stageperiode, waarin studenten de theorie in de praktijk brengen. Ze leren bijvoorbeeld hoe ze een open gesprek voeren met een bewoner, zonder het gesprek te sturen. Een belangrijk onderdeel van de lessen is dat studenten ook elkaars verhalen en ervaringen delen. Zo leren ze niet alleen van de bewoners, maar ook van elkaar.

Tijdens de eerste les onderzoeken studenten hoe de zorgorganisatie waar ze stage lopen werkt aan de kwaliteit van zorg. Vervolgens leren ze hoe verhalen van bewoners worden verzameld en geanalyseerd. Het interviewen van bewoners is een belangrijk onderdeel van de module. Studenten oefenen met luisteren en leren om geen nieuwe onderwerpen aan te snijden, zodat de bewoner vrijuit kan spreken.

Wat leren studenten van verhalen?

Tijdens de gesprekken met bewoners ontdekken studenten vaak dingen die ze anders niet hadden geweten. Zo kan een bewoner zich bijvoorbeeld eenzaam voelen, zelfs als hij of zij regelmatig bezoek krijgt van familie. Deze inzichten helpen de studenten om hun manier van zorg verlenen aan te passen. Een opvallende opmerking van een student: “Vroeger hadden we begrijpend lezen, maar nu zou ik zeggen: begrijpend luisteren.”

Reflecteren en analyseren

Na de gesprekken gaan studenten aan de slag met het analyseren van de verhalen. Dit doen ze vaak samen met een medestudent, zodat ze van elkaars inzichten leren. Deze analyse helpt hen om te begrijpen wat bewoners echt belangrijk vinden. Studenten maken vervolgens een samenvatting van het verhaal, die ze, als het mogelijk is, aan de bewoner laten lezen om te controleren of ze alles goed hebben begrepen.

Conclusie

De lesmodule ‘Vertel eens! Leren van verhalen’ is een waardevolle toevoeging aan het zorgonderwijs. Het helpt studenten om zich te ontwikkelen tot zorgverleners die niet alleen zorg verlenen, maar ook echt luisteren naar wat ouderen nodig hebben. Dit draagt bij aan betere, meer mensgerichte zorg voor de bewoners.

Meer weten?

Lees meer over de lesmodules

Lees het artikel in het tijdschrift Geron

Lees meer over het verhaal als kwaliteitsinstrument

Dit artikel is geschreven door Irene Muller-Schoof

Aan het evaluatieonderzoek werkten mee: Irene Muller-Schoof, Marjolein Verbiest, Annerieke Stoop, Miranda Snoeren (Fontys Hogeschool Mens & Gezondheid) en Katrien Luijkx.

Dit onderzoek werd gefinancierd door ZonMw.